Dwangmiddelen bij omgangsregeling

Als uw ex-partner niet wil meewerken aan de omgangsregeling tussen u en uw kinderen, zijn er dan mogelijkheden om alsnog de omgang af te dwingen?

Omgangsregeling

U kunt in gezamenlijk overleg met de andere ouder een omgangsregeling afspreken. Ook de rechter kan op verzoek een omgangsregeling vaststellen. Wanneer de rechter zijn goedkeuring aan de omgangsregeling heeft gegeven, is de regeling rechtens afdwingbaar. Dat betekent dat zowel u als uw ex-partner de regeling moet naleven en dat beiden van de ander kunnen eisen om de regeling na te komen.

Het gebeurt helaas maar al te vaak dat één van beide ouders de omgangsregeling niet nakomt. De kinderen worden bijvoorbeeld niet meegegeven als de andere ouder de kinderen op de afgesproken dag komt ophalen. Ook komt het regelmatig voor dat één van de ouders andere dagen wil afspreken dan de regeling voorstaat. Wat kan u doen indien u geconfronteerd wordt met dit soort situaties?

Dwangsom

Het is ook mogelijk om een kort geding aan te spannen en een dwangsom te eisen voor elke overtreding van de omgangsregeling. Natuurlijk garandeert dit niet de medewerking van de andere ouder maar het kan soms net de aansporing zijn die de weigerende ouder nodig heeft. U mag een door de rechter opgelegde dwangsom overigens niet verrekenen met eventuele alimentatie die u betaalt. Onder bijzondere omstandigheden kan de rechter toewijzen dat de alimentatie worden geschorst, maar het spreekt voor zich dat dit niet in het belang is van het kind.

Voorbeeldzaak: Verhoging dwangsommen tegen weigerachtige moeder afgewezen
Een moeder werkt twee keer niet mee aan omgangsregeling. Zij moet per overtreding 150,- euro aan dwangsommen betalen. De vader vordert in kort geding de dwangsommen fors te verhogen en de dwangmiddelen uit te breiden via de sterke arm van politie en gijzeling. De rechter wijst de vordering echter af. Het staat nog niet vast dat verdere medewerking aan het laten plaatsvinden van omgang uitgesloten is. Hoe vaker een dwangsom wordt verbeurd, hoe groter de prikkel zal zijn om alsnog na te komen.
Voorzieningenrechter Rechtbank Maastricht, 29 augustus 2007, LJN: BB2552

Wijziging van verblijfplaats

De ouder die het kind niet verzorgt, kan wijziging van verblijfplaats van het kind verzoeken. Dit is een ingrijpende maatregel die niet snel door een rechter zal worden toegewezen. De reden is dat het kind dan uit zijn vertrouwde omgeving wordt gehaald terwijl juist continuïteit in opvoeding en verzorging van het kind van groot belang wordt geacht. De rechter kan dit toewijzen indien de verzorgende oude zijn taken verwaarloost en contact onthoudt tussen het kind en de andere ouder.

Voorbeeldzaak: wijziging hoofdverblijfplaats

Een moeder probeert de vader uit het leven van de kinderen te weren en veroorzaakt telkens strubbelingen bij de omgangsregeling. Het hof ziet geen andere oplossing dan te bepalen dat de kinderen hun hoofdverblijfplaats bij de vader zullen hebben.
Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 25-10-2006, LJN: AZ2575

Politie

Wanneer een omgangsregeling niet wordt nagekomen kunt u daarbij de hulp van de politie of de deurwaarder inroepen. De politie kan in zo’n geval vragen of de verzorgende ouder wil meewerken aan het uit huis halen van het kind. Over het algemeen zal de politie hierin zeer terughoudend optreden. De reden hiervan is dat inmenging van de politie normaal gesproken niet in het belang van het kind is. De politie heeft ook niet de taak geschillen tussen burgers op te lossen, daar is namelijk de burgerlijke rechter voor. Daarnaast is er simpelweg vaak de mankracht niet voor.

Lijfsdwang

Lijfsdwang (gijzeling) moet niet verward worden met gevangenisstraf. Lijfsdwang is de civielrechtelijke variant van gevangenisstraf. Indien juridische middelen als een dwangsom geen uitkomst bieden dan kan eventueel lijfsdwang worden verzocht. Het wordt echter maar weinig toegepast omdat ook dit middel niet in het belang van het kind wordt geacht. Toch kan de maatregel worden opgelegd indien er herhaaldelijk geen gehoor wordt gegeven aan rechterlijke uitspraken en de omgangsregeling gefrustreerd blijft worden.

Conclusie

De wet biedt een ouder die een omgangsregeling wil nakomen maar daarbij geen medewerking krijgt van de verzorgende ouder maar weinig doeltreffende middelen. Natuurlijk kunt u in zo’n geval aan de rechter een dwangsom, lijfsdwang of wijziging verblijfplaats verzoeken of u kunt hulp zoeken bij de politie maar indien de andere ouder blijft weigeren, dan treffen de opgelegde maatregelen niet alleen de verzorgende ouder maar ook het kind. Wat is dan wijsheid? Probeert u het niet zo ver te laten komen; probeert u in alle redelijkheid met de andere ouder te praten eventueel met behulp van vrienden of familieleden. Probeert u, in het belang van uw kind, er in gezamenlijk overleg uit te komen. En als dat allemaal niet helpt, schakel dan een advocaat in die samen met u kan kijken welk middel wellicht toch in uw situatie een doorbraak kan forceren.

Tips uitvoering omgangsregeling

Het is van het grootste belang dat er weer snel contact is tussen niet-verzorgende ouder en de kinderen. Ouders kunnen dan ook het beste zo snel mogelijk afspraken maken over een omgangsregeling en met de uitvoering daarvan te beginnen. Voor alle partijen en in het bijzonder de kinderen is het van belang dat afspraken worden nagekomen.

Lukt het niet (meer) om samen goede afspraken te maken dan moet men denken aan omgangsbemiddeling. Is er tussen de ouders onvoldoende vertrouwen dan kan het zinvol zijn om omgangsbegeleiding te accepteren of misschien zelfs de omgang in het omgangshuis te laten plaatsvinden.
Mocht een goed lopende omgangsregeling plotseling worden stopgezet dan is meestal een kort geding noodzakelijk.

Het kind

Het kind moet er op kunnen vertrouwen dat het op de afgesproken tijden gehaald en gebracht wordt. Niets is zo moeilijk voor het kind als het op het laatste moment niet wordt opgehaald, of dat het op het laatste moment niet mag gaan.
Voor het kind is het van belang dat het een eigen plekje heeft bij iedere ouder en dat het contact plezierig verloopt.
Soms vragen kinderen extra aandacht of willen zij dat juist (even) niet.

Mogelijke valkuilen

afspraken niet nakomen of vergeten
onnodig telefonisch contact met de verzorgende ouder
het verleden blijven herhalen
herhaaldelijk praten over de toekomst
praten over de scheiding
overladen met cadeautjes, kleding enz.
cadeautjes meegeven
overdreven bezorgdheid tonen
te veel willen tijdens contact
concurrentie (vragen als: wie is de liefste?)
kind uithoren over situatie bij de andere ouder
nieuwe partners die zich actief bemoeien met de regeling
het kind niet toestaan het leuk te vinden bij de andere ouder
andere mensen bij de omgang aanwezig laten zijn
zonder overleg (veel) foto's maken

Omgangsvader vertelt

Pasgescheiden alleenstaande moeders hebben het heel zwaar.
Ze vinden het fijn om af en toe een dagje voor zichzelf te hebben zonder de kinderen. Een soepele omgangsregeling met de vader is ook voor haar heel prettig.
Zij vindt dat jij er erg gemakkelijk van afgekomen bent en dat ze daarom gerust tegen je aan mag zaniken. Voor jouw probleempjes kan ze geen enkel begrip opbrengen, ze heeft zelf al genoeg echte zorgen aan haar hoofd.
Je ex wil geen ruzie met jou, ze wil helemaal niets meer met je te maken hebben. Alleen vanwege de kinderen tolereert ze je een beetje. Wees verstandig en ga ruzie uit de weg. Hou gesprekken kort en zakelijk. Haal de kinderen bij de buren op als de spanning te groot is. Je ex heeft haar emoties ook niet onder controle en ze weet verdomd goed hoe ze jou gemakkelijk hoog op de kast krijgt door te dreigen dat je de kinderen niet meer mag zien. Laat je niet zo bespelen en maak het niet erger dan het is.
Wacht rustig af, laat iemand anders eens polsen en geef haar de ruimte om het zelf weer goed te maken, want de kinderen vragen haar echt wel naar pappa.
Je heet nog wel vader, maar als je kinderen niet meer bij je wonen, heeft het geen inhoud meer. Voortaan ben je weinig anders dan hun opa of oom. Na langere tijd verliest dan ook de helft van de gescheiden vaders de betrokkenheid en het contact met hun kinderen.
Zorg er voor dat de kinderen het altijd leuk vinden om met je mee te gaan en niet gedwongen hoeven te worden.
Vermijd spanningen met je exvrouw bij het ophalen en terugbrengen.
Verzin vaste rituelen voor de heen- en terugweg, zodat de overgang tussen thuis en jou voor je kinderen geleidelijk verloopt.
Maak altijd een plan voor het weekend met je kinderen, zodat ze zich niet hoeven te vervelen en niet in een vreemde buurt tussen vreemde kinderen buiten hoeven te spelen. Laat ze ook hun vriendjes meenemen.
Neem speciaal speelgoed in huis waar ze alleen bij jou mee kunnen spelen en uren zoet mee kunnen zijn.
Maak ze lid van een leuke vereniging, zodat ze vaste afspraken hebben als ze bij jou zijn en waarbij jij de betrokken ouder bent.
Schik je in je bijrol.
Zorg er voor dat de moeder altijd een beroep op jou kan doen als ze een oppas of kinderopvang nodig heeft. Wees zelf beschikbaar, maar oma, tante, of nichtje zijn ook goed.
Maak afspraken met je werkgever zodat je onverwachts vrij kunt nemen om je kinderen op te vangen. De moeder kan zomaar ineens iets overkomen ('n enkel verstuiken of zo) waardoor ze even niet zelf alleen voor de kinderen kan zorgen.
Hoe beter jij de moeder helpt als reserveouder, des te vaker zie jij je kinderen, des te soepeler lopen de kontakten en des te meer blijf je bij ze betrokken.
De formele omgangsregeling heeft geen enkele waarde. Al snel zul je merken dat er van afgeweken moet worden. Dan moet je gaan onderhandelen over een uurtje later of een ander dagje met de kinderen. En dat onderhandelen blijft voortaan altijd nodig. Wees daarin niet star, dan zie je na verloop van tijd je kinderen gewoonlijk op heel andere dagen en tijden en vaker dan ooit bij de scheiding is vastgesteld.

Omgangsmoeder vertelt

Er zullen momenten komen dat uw ex-partner de kinderen heeft en u als verzorgende ouder onwennig alleen bent en behoefte hebt aan gezelschap. Dat is het moment om weer wat energie op te doen en te genieten van deze onderbreking in de verzorging van uw kinderen. Zorg dat u nauw contact houdt met uw vrienden, vooral de eerste maanden na de scheiding, en zet zelf de eerste stappen voor het opbouwen van een nieuw leven.
Bouw contact tussen je kind en de e.v.t nieuwe partner rustig aan op. zo went je kind het makkelijkst aan weer een ingrijpende verandering in zijn/haar leven.
Zorg er ook voor dat je het kind niet het idee geeft de schuld van de scheiding te zijn.
Het kan slim zijn om de onderhandelingen van de omgangsregeling te houden bij bureau Jeugdzorg. ik weet uit ervaring dat zij de ouders de afspraken laten maken maar dat ze wel het gesprek kunnen sturen als je met elkaar de strijd aangaat want dan kom je niet tot afspraken.
Hoor het kind niet uit over de situatie bij vader. Gebruik het kind niet als spion. Daar wordt het kind onrustig van.

Omgang stopt plotseling...En dan?

Indien een goed lopende omgangsregeling plotseling wordt stopgezet of beperkt is er geen tijd te verliezen. Vaak krijgt de omgangsouder te horen dat de kinderen plotseling niet meer naar hem toe willen, dat ze hun vader stom vinden of dat ze de omgangsregeling eigenlijk te vermoeiend vinden. En dat terwijl de omgangsweekenden tot dan toe heel leuk waren.

Wat is er gebeurd? In de periode dat er geen contact was met vader zijn de kinderen negatief beïnvloed. Hoe langer de periode zonder contact duurt des te moeilijk wordt het om het contact weer te herstellen.
In dit geval kun je al omgangsouder maar een ding doen en dat is direct een kort geding aanspannen en nakoming van de omgangsregeling eisen.
Een omgangsregeling die is vastgelegd in een rechterlijke beschikking of die onderling is overeengekomen dient onverkort te worden nagekomen. Alleen een rechter kan dat wijzigen, dus niet een huisarts, noch een leerkracht, en ook niet een medewerker van instanties als de jeugdzorg, Raad voor de Kinderbescherming of Meldpunt Kindermishandeling.
Als je dit over je kant laat gaan zou dit wel eens einde kunnen zijn van de omgangsregeling. In praktijk wordt door de rechter of de Raad van de Kinderbescherming met name gekeken naar de situatie waaraan het kind gewend is geraakt. Als er lange tijd geen omgang is geweest wordt het heel moeilijk om weer een omgangsregeling tot stand te brengen.
Laat dus direct zien dat er aan de omgangsregeling niet te knabbelen valt en start een Kort geding.